GS1-128 z datą i partią — jak zapisać w kodzie więcej niż numer
Identyfikatory zastosowania pozwalają zmieścić w jednym kodzie numer towaru, termin ważności, partię i numer seryjny. Jak je złożyć, czego pilnować i gdzie są granice.
Kod EAN-13 niesie jedną informację: numer towaru. To wystarcza przy kasie, ale nie wystarcza w magazynie, gdzie trzeba wiedzieć, która partia i do kiedy ważna.
Od tego jest GS1-128.
Identyfikator zastosowania
Pomysł jest prosty. Przed każdą wartością stawia się dwu-, trzy- lub czterocyfrowy przedrostek, który mówi, co ta wartość znaczy. Przedrostek nazywa się identyfikatorem zastosowania, w skrócie IZ.
Najczęściej używane:
| IZ | Znaczenie | Format |
|---|---|---|
| (01) | Numer towaru GTIN | 14 cyfr |
| (10) | Numer partii | do 20 znaków |
| (11) | Data produkcji | RRMMDD |
| (15) | Data minimalnej trwałości | RRMMDD |
| (17) | Termin ważności | RRMMDD |
| (21) | Numer seryjny | do 20 znaków |
| (00) | Numer jednostki logistycznej SSCC | 18 cyfr |
| (37) | Liczba sztuk w jednostce | do 8 cyfr |
Pełny ciąg wygląda tak:
(01)05901234123457(17)261231(10)ABC123
Czyta się go: towar o numerze 05901234123457, ważny do 31 grudnia 2026, z partii ABC123.
Nawiasy, których nie ma
Najczęstsze nieporozumienie: nawiasy nie są zapisane w kodzie. To notacja dla człowieka, żeby dało się przeczytać, gdzie kończy się jeden identyfikator, a zaczyna drugi.
W samym kodzie pola o zmiennej długości rozdziela znak sterujący FNC1, który wstawia koder w wymaganych miejscach. Nie wpisuje się go ręcznie i nie da się go wpisać z klawiatury.
Dlatego w narzędziu GS1 wpisujesz wartości w osobne pola, a nawiasy pojawiają się same w podglądzie ciągu. Skaner, który odczyta taki kod, zwróci systemowi rozdzielone pola, a nie jeden długi napis.
Daty w formacie RRMMDD
Daty zapisuje się sześcioma cyframi: dwie na rok, dwie na miesiąc, dwie na dzień. 261231 to 31 grudnia 2026.
Dwie pułapki:
Kolejność. To rok-miesiąc-dzień, a nie dzień-miesiąc-rok. 311226 nie jest poprawną datą i zostanie odrzucone, ale 010203 jest poprawne i znaczy 3 lutego 2001 — nie 1 lutego 2003. Literówka w dacie nie zawsze daje błąd; czasem daje inną datę.
Dzień 00. Gdy znany jest tylko miesiąc, dzień zapisuje się jako 00: 261200 znaczy „grudzień 2026". To poprawny zapis, nie błąd.
Narzędzie sprawdza, czy data w ogóle istnieje — 260230 zostanie odrzucone, bo luty nie ma trzydziestu dni.
Cyfry kontrolne
Numery GTIN (01), SSCC (00) i GLN (410, 414) kończą się cyfrą kontrolną. To ona wyłapuje pomyłkę w przepisywaniu.
Narzędzie liczy ją za Ciebie: wpisz numer bez ostatniej cyfry i kliknij „Dopisz cyfrę kontrolną". Jeśli wpiszesz pełny numer z błędną cyfrą, dostaniesz komunikat z informacją, która cyfra powinna tam być — a nie samo „błąd".
Ile się zmieści
Tu jest realne ograniczenie, o którym warto wiedzieć przed zaprojektowaniem etykiety.
GS1-128 mieści najwyżej 48 znaków danych, licząc identyfikatory, ale nie nawiasy. Przykład wyżej zajmuje 32 znaki: 2 + 14 za numer towaru, 2 + 6 za datę, 2 + 6 za partię. Dołożenie numeru seryjnego o długości 15 znaków przekroczyłoby limit.
Gdy dane nie mieszczą się w GS1-128, są dwa wyjścia:
- GS1 DataMatrix — kod dwuwymiarowy, kwadratowy, mieści znacznie więcej i zajmuje mniej miejsca. Stosuje się go na małych opakowaniach, w tym na lekach.
- Podział na dwa kody na tej samej etykiecie.
W narzędziu licznik pod ciągiem pokazuje, ile znaków zużyto i ile zostało dla wybranego nośnika. Przełączenie nośnika zmienia limit od razu.
Kolejność pól
Norma nie narzuca jednej kolejności, ale praktyka tak. Przyjęło się zaczynać od (01), a pola o zmiennej długości — (10), (21) — stawiać na końcu, bo każde z nich wymaga separatora, a separatory zajmują miejsce i wydłużają kod.
Część branż ma własne wymagania co do kolejności i zestawu pól. Jeśli etykieta jedzie do konkretnego odbiorcy, jego specyfikacja jest ważniejsza niż ogólna praktyka.
Etykieta logistyczna
GS1-128 najczęściej nie występuje sam, tylko jako część standardowej etykiety logistycznej GS1 — tej naklejanej na palety i kartony. Ma ona ustalony układ: dane w postaci czytelnej dla człowieka u góry, kody kreskowe pod nimi, a numer SSCC na samym dole, bo to on identyfikuje przesyłkę.
Jeśli oznaczasz kartony samym numerem, bez daty i partii, prostszym wyjściem jest ITF-14, który niesie wyłącznie numer GTIN-14 i lepiej znosi druk na tekturze.
Jak zacząć
- Otwórz narzędzie GS1 — zaczyna od gotowego przykładu.
- Wybierz identyfikatory i wpisz wartości. Podpowiedź pod każdym polem mówi, ilu znaków oczekuje.
- Pilnuj licznika znaków.
- Wybierz nośnik: GS1-128 na etykietę logistyczną, GS1 DataMatrix na małe opakowanie.
- Pobierz kod albo przejdź do generatora, żeby ustawić wymiary i kolory.
Jeśli masz gotowy ciąg z systemu i chcesz sprawdzić, co w nim jest, wklej go w to samo narzędzie — rozłoży go na pola. Zeskanowany kod z prawdziwej etykiety rozbierze czytnik, razem z nazwami identyfikatorów i odczytanymi datami.
Jak czyta to system odbiorcy
Warto wiedzieć, co dzieje się po drugiej stronie, bo tłumaczy to, dlaczego format jest taki, a nie inny.
Skaner, który odczyta kod GS1-128, nie zwraca systemowi jednego długiego napisu. Zwraca rozdzielone pola: osobno numer towaru, osobno datę, osobno partię. System odbiorcy nie musi niczego parsować ani umawiać się z Tobą, w której kolejności co wpisujesz.
To dlatego kod zaczyna się od znaku FNC1 — on mówi skanerowi, że treść jest ciągiem GS1 z identyfikatorami, a nie zwykłym tekstem. Ten sam układ kresek bez FNC1 to zwykły Code 128 i zostanie odczytany jako jeden napis.
Praktyczna konsekwencja: kodu GS1-128 nie da się zastąpić kodem Code 128 z taką samą treścią. Wyglądają podobnie, a znaczą co innego.
Najczęstsze błędy
Wpisanie nawiasów jako znaków. Nawiasy to notacja; wpisane dosłownie trafią do danych i zepsują odczyt.
Data w odwrotnej kolejności. RRMMDD, nie DDMMRR. Część błędnych dat zostanie odrzucona, część zamieni się po cichu w inną poprawną datę.
Numer GTIN bez wiodącego zera. Identyfikator (01) wymaga czternastu cyfr. Numer trzynastocyfrowy z opakowania uzupełnia się zerem z przodu.
Przekroczenie pojemności. Licznik w narzędziu pokazuje, ile znaków zostało. Lepiej zauważyć to przed projektowaniem etykiety niż po.
Źródła
Przy twierdzeniach o cenach, terminach i normach podajemy, skąd pochodzą i kiedy je sprawdziliśmy. Źródła mogą się zmienić bez naszego udziału.